یکسال فعالیت خیره کننده انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی: شروعی با تمام قدرت

//یکسال فعالیت خیره کننده انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی: شروعی با تمام قدرت

یکسال فعالیت خیره کننده انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی: شروعی با تمام قدرت

دکترمحمد حسن زاده

رئیس انجمن

مقدمه

امروز ۲۷ تیرماه ۱۳۹۸، درست یکسال از تشکیل انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی ایران می گذرد و جامعه علمی و حرفه ای علم اطلاعات و دانش شناسی در حال تجربه یک سالگی انجمن یک ساله ای هستند که آغازی بسیار درخشان را تجربه کرده و نور امیدی را در دل اهالی علم و فرهنگ و دانایی و فرهیختگی تابانده است. انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی با هدف ایجاد بستری برای اجماع فکری و بهره برداری از خِرد جمعی برای بهبود اثربخشی کتابخانه های عمومی در منظومه دانایی ایران زمین ایجاد شده است. این انجمن نوپدید که به ابتکار بزرگان اهل خِرد و طرفدار دانایی شکل گرفته است، در طول یک سال گذشته گام های بلندی برای ارتقای همه جانبه کتابخانه های عمومی برداشته است.

این انجمن، با حسن نیت بزرگانی بنیانگذاری شده است که تنها با عشق خود به این سرزمین، قدم به پیش گذاشته و سردمدار حرکتی گشتند که تداوم آن چندان سهل و آسان نمی نمود و از همان ساعات اولیه شکل گیری ایده تشکیل با چالش های فراوانی روبرو بوده است. اما همت این مردان و زنان سروقامت بر تمامی مشکلات فائق آمد و مسیری بس دشوار اما شیرین پیش روی جامعه حرفه ای و دغدغه مندان از تبار علم و آگاهی گشود. قطعا تمامی افراد در قبال این حرکت به اندازه خود مسولیت دارند تا این شجره طیبه با موفقیت به رشد و بالندگی خود ادامه دهد و ثمره شیرین آن کام مردمان این سرزمین را با طعم دانایی شیرین کند.

اولین سال انجمن طبق روال شروع هر کاری می توانست مصروف امور بروکراسی و تشکیل ساختار و شکل دهی کارگروه ها و پیگیری امور اداری مربوط به اخذ مجوز و ثبت در اداره ثبت شرکت ها و غیره شود تا انجمن بتواند بعد از استقرار، نسبت به آغاز اقدامات علمیاتی خود تصمیم گیری کند. اما انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی کشور به همت و تلاش اعضای هیات مدیره و پشتیبانی اعضاء و حامیان خود در کنار پیگیری امور اداری (از جمله ثبت رسمی)، اقدامات زیربنایی و عملیاتی جدی را آغاز کرده و به اجرا گذاشته است که امید به موفقیت این انجمن را صد چندان کرده است. برخی از اقدامات انجمن در طول یکسال عبارتند از:

الف. تشکیل ساختار. انجمن از اولین روزهای فعالیت خود، تشکیل کارگروه ها و فعالسازی آنها را در دستور کار جدی خود قرار داده و تاکنون توانسته است هشت کارگروه را فعالسازی کند که عبارتند از:

  1. کارگروه آموزش و نوآوری
  2. کارگروه پژوهش
  3. کارگروه تضمین کیفیت
  4. کارگروه مشارکت ها (سازمان ها و مردم)
  5. کارگروه نشر و روابط عمومی
  6. کارگروه همایش و گردهمایی ها
  7. کارگروه اطلاعات سلامت
  8. کارگروه کتابخانه های روستایی

کارگروه های مربوطه تاکنون در اولین گام، نظام نامه فعالیت خود را طراحی و تدوین و برخی از آنها نیز در هیات مدیره به تصویب رسیده اند. روی هم رفته، همه کارگروه ها، تلاش کرده اند، فعالان مرتبط با فعالیت های خود را شناسایی، دعوت و سازماندهی کنند. انتظار می رود همزمان با تصویب نظامنامه فعالیت آنها، اقدامات عملیاتیِ آغاز شده با قوت در سال دوم و سال های بعدی پیگیری شود.

طراحی و راه اندازی وب سایت انجمن با امکانات مناسب، روزآمدسازی محتوای وب سایت با کمک اندیشمندان و صاحبنظران حوزه کتابخانه های عمومی و اقدام به انتشار خبرنامه انجمن با عنوان «ارتقاء» از جمله فعالیت های دیگری است که امکان ارتباط انجمن با مخاطبان و اعضای خود را فراهم ساخته است. در کنار وب سایت، کانال، گروه و مجامع مجازی انجمن در محمل های مختلف اینترنتی از جمله شبکه های اجتماعی ایجاد شده و در حال فعالیت است.

ب. موضع گیری های علمی و تبیین جایگاه کتابخانه های عمومی

انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی به مناسبت های مختلف تلاش کرده است که صدای کتابداران کتابخانه های عمومی را به گوش مخاطبان و اقشار مختلف جامعه رسانده و پتانسیل کتابخانه های عمومی را به دست اندرکاران ومدیران ارشد بنمایاند. نمونه ای از موضع گیری های انجمن عبارتند از:

  1. صدور بیانیه به مناسبت آغاز سال تحصیلی و بازگشایی مدارس
  2. صدور بیانیه به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی
  3. نامه نگاری با رئیس مجلس شورای اسلامی در خصوص حمایت از کتابخانه های عمومی

ج. انعقاد تفاهم نامه های همکاری با نهادهای مرتبط

انجمن با هدف توسعه ارتباطات حرفه ای و ایجاد شبکه همکاری با موضوعیت کتابخانه های عمومی، تفاهم نامه هایی را با نهادهای مختلف منعقد کرده و تلاش کرده است که مفاد آنها را اجرایی کند. برخی از تفاهم نامه ها عبارتند از:

  1. تفاهم نامه با سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران
  2. تفاهم نامه با سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی
  3. آماده سازی تفاهم نامه با نهاد کتابخانه های عمومی کشور و چندین سازمان دیگر

د. تقدیر از اندیشمندان علم اطلاعات و دانش شناسی

پاسداشت ارزش ها و منزلت بخشی به پیشگامان عرصه کتابخانه های عمومی از اوان تاسیس سرلوحه فعالیت های انجمن قرار گرفته و از هر فرصتی برای بزرگذاشت پیشکسوتان علم و دانایی به ویژه علم اطلاعات و دانش شناسی بهره جسته است. برخی از اقدامات انجمن در این عرصه عبارتند از:

  1. بزرگداشت استاد دکتر محمد حسین دیانی به مناسبت یک عمر تلاش در حوزه کتابخانه های عمومی
  2. پاسداشت استاد دکتر زاهد بیگدلی به مناسبت بازنشستگی و خدمات ارزنده درحوزه کتابخانه های عمومی

هـ. برگزاری منظم جلسات هیات مدیره در اولین سه شنبه هر ماه

انجمن به محض شناخت هیات مدیره در اولین مجمع عمومی خود، حداقل، ماهی یکبار جلسه هیات مدیره را تشکیل داده است. هم اکنون در سالگرد یک سالگی انجمن، در انتظار برگزاری دوازدهمین جلسه هیات مدیره در یکم مرداد هستیم. انجمن تلاش کرده است که هرکدام از جلسات خود را در یکی از کتابخانه های عمومی برگزار کند. کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه مرکزی اهواز، کتابخانه عمومی شهید چمران، کتابخانه عمومی شهید فهمیده، کتابخانه عمومی علامه دهخدا و غیره از آن جمله بوده اند. در طول یکسال گذشته شهرها و روستاهایی مختلفی به بهانه های مختلف میزبان هیات مدیره یا اعضای هیات مدیره بوده اند که مشهد، اهواز، شیراز، تبریز، فیروزآباد، کوار، آق قلا، روستای جایدشت و غیره از آن جمله اند. انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی ایران، اولین نهادی بوده است که به فاصله یک روز از اعلام روستای جایدشت به عنوان روستای دوستدار کتاب، در این روستا حضور یافته و ضمن تقدیر از کتابدار کتابخانه عمومی این روستا، شادباش خود را به اهالی روستا اعلام کرده است.

و. برگزاری سمینارهای علمی

انجمن در طول یکسال گذشته تلاش کرده است، مجمع های علمی مرتبط با مشکلات واقعی و افق های پیشرفت کتابخانه های عمومی را تقویت کرده و آنها را به مثابه اجزای به هم پیوسته جنبش علمی و فرهنگی برای تبدیل کتابخانه های به مرکز اجتماع در کنار هم قرار داده و فعالسازی کند. برخی از رخدادهای برگزار شده از این دست عبارتند از:

  1. برگزاری سمینار یک روزه در شهر اهواز به همراه برنامه های جانبی مانند:

الف. برگزاری کارگاه مدیریت دانش

ب. برگزاری جلسه مشترک با مسولین فرهنگی استان

ج. دورهم نشینی با کتابداران اهواز

د. نشست هم اندیشی با هیات مدیره انجمن کتابداری و اطلاع رسانی شاخه خوزستان

  1. برگزاری سمینار ملی «زن، کتاب و سواد زندگی» با حضور اندیشمندان از حوزه های مختلف و استقبال کم نظیر مسولین استانی در شهر شیراز که برخی از برنامه های جانبی آن سمینار عبارت بودند از:
  2. نشست شهروند اثربخش در هزاره سوم با نگاهی به جایگاه کتابخانه ها و مراکز علمی در شهر کوار
  3. نشست فرهنگی در روستای جایدشت به مناسبت انتخاب آن به عنوان روستای دوستدار کتاب
  4. نشست مشترک با مسولان شهر فیروزآباد در خصوص ارتقای کتابخانه های عمومی
  5. نشست مشترک با انجمن کتابداری و اطلاع رسانی شاخه فارس

در کنار این سمینارها برنامه های متنوعی از سوی اعضای انجمن و همچنین کارگروه ها به اجرا گذاشته شده است که برخی از آنها عبارتند از:

  1. اولین همایش کودک کتابخوان من: رهکارهای ترویج خواندن در بین کودکان و نوجوانان
  2. نشست چشم انداز جهانی کتابخانه های عمومی با حضور خانم ریچاردز، رئیس وقت کمیته دائمی کتابخانه های عمومی ایفلا
  3. کارگاه آموزشی «خواندن» در دانشگاه تهران
  4. نشست نیم روزه قدرت و خواندن در دانشگاه تربیت مدرس و کتابخانه مرکزی تبریز
  5. مجموعه نشست های سیاستگذاری کتابخانه های روستایی: بازخوانی تجارب راه اندازی و توسعه کتابخانه های روستایی در ایران

افق های پیش رو

انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی برای ادامه حیات خود و دستیابی به موفقیت روزافزون بر سیل بی کران حمایت های تک تک اعضای جامعه حرفه ای علم اطلاعات و دانش شناسی و علاقه مندان به علم و فرهنگ ایران زمین تکیه کرده و چشم امید دارد. موفقیت حرکت جمعی نیازمند همکاری و همدلی و هماهنگی است. ما عهده بسته ایم که هر آنچه از دست بر می آید و در توان داریم در پاسداشت اهداف و آرمان های این جمع نوظهور اما با ایده های بلند به میدان بیاوریم اما واقعیت این است که انجمن با جمع معنی پیدا می کند. انجمن آن سیمرغی است که با وجود همگان معنی پیدا می کند و خارج از همکاریِ همدلانه جمعی بی معنی است.

انجمن به دنبال آن است که حداقل در سه حوزه به ارتقای کتابخانه های  عمومی کمک کند. اولین حوزه، تلاش گسترده برای ایجاد اجماع ملی در حمایت از کتابخانه های عمومی است. ما باید بتوانیم این حقیقت را به صورت فردی و جمعی و در سطح خُرد و کلان با صدای رسا تبیین کنیم که با وجود کتابخانه های عمومی فعال، آسیب های اجتماعی کاهش خواهد یافت، با وجود کتابخانه های عمومی پویا، قشر نوجوان با هویت ملی و ایمانی خود بیشتر آشنا خواهند شد و از درون کتابخانه های عمومی پیشرفته و کارآمد، خلاقیت نوجوانان و جوانان کشور شکوفا خواهد شد و نهایتاً، اینکه کتابخانه های عمومی دروازه ورود جامعه به تعامل همگانیِ مبتنی بر دانایی است و کتابخانه های عمومی جایی هستند که مفهوم عدالت اجتماعی در دسترسی به اطلاعات بی طرفانه به دور از قشربندی های معمول معنی پیدا می کند. بنابراین، هزینه کرد در کتابخانه های عمومی، به معنای سرمایه گذاری زودبازده و دیرپا در عرصه علم و فرهنگ و توسعه پایدار دانش بنیان به حساب می آید.

دومین حوزه، تلاش برای انتقال تجربیات و دانش همه علاقه مندان و متخصصان در عرصه کتابخانه های عمومی از طریق شبکه سازی اجتماعی است. در این عرصه انجمن به دنبال ایفای نقش تسهیل گر و توسعه ارتباطات فراسازمانی و تقویت ارتباط بین دانشگاه، صنعت، جامعه، دولت و کتابخانه های عمومی است. انجمن به دنبال ایجاد بستری برای دریافت دیدگاه ها، ایده های خلاقانه و ترویج و اشاعه آن در بدنه اجرایی کتابخانه های عمومی است. انجمن به دنبال مدیریت دانش حوزه کتابخانه های عمومی و بسترسازی برای کاربست اثربخش آن در عرصه اجرایی است. توانمندسازی نیروی انسانی و تلاش برای ارتقای صلاحیت حرفه ای و مهارت های تخصصی از جمله اولویت های جدی انجمن در این زمینه است.

سومین حوزه فعالیت انجمن به تلاش برای ارتقای منزلت کتابداران و کتابخانه های عمومی از طریق بسترسازی برای توسعه مشارکت اثربخش کتابخانه های عمومی در مناسبت های اجتماعی است. انجمن خود را بازوی فکری و اندیشگی متولی قانونی کتابخانه های عمومی و مشاور امین همه کسانی می داندکه در عرصه کتابخانه های عمومی به دنبال ایفای نقش و خدمات ماندگار هستند. در این عرصه، انجمن محدودیتی برای خود تعریف نکرده و تلاش دارد که با همکاری آحاد کتابداران، مدیران اجرایی و دست اندرکاران حوزه علم، فرهنگ و مدیران ارشد کشوری، زمینه های ارتقاء را شناسایی، فرمولبندی و پیشنهاد کند.

به این بهانه، از همه اعضای انجمن (به ویژه کتابداران شریف و دانشمند کتابخانه های عمومی)، اعضای هیات علمی دانشگاه ها، دانشجویان، مخاطبان و علاقه مندان کتابخانه های عمومی جهت همکاری دعوت به عمل می آوریم.

سخن پایانی

اکنون در آخرین روز یک سال فعالیت خستگی ناپذیر قبل از هر چیز احترام خود را با تمام وجود و تواضع نثار بزرگانی می کنم که گام های آغازین را برداشتند. از تمامی اعضای هیات موسس قدردانی می کنم و از آنها سپاسگزارم که مسیر خدمتگزاری را بر شاگردان خود هموار کردند و همواره پشتیبانی خود را در نظر و عمل به اثبات رساندند. از همه کسانی که در اولین مجمع عمومی مشارکت کردند و از راه های دور ونزدیک کمر همت بستند و بار مسولیت را بر دوش هیات مدیره گذاشته و همیشه آماده خود برای همکاری و فعالیت بدون هیچ گونه چشمداشت را اعلام کرده اند و امیدواریم از این بعد هم همچنان در کنار نمایندگان خود در هیات مدیره باقی بمانند و تا موفقیت کامل، این نهاد نوپای اجتماعی و علمی را پشتیبانی کنند. جا دارد از نهاد کتابخانه های عمومی کشور کمال سپاس را داشته باشم که با کمال کرم، میزبانی انجمن را برعهده گرفته و پشتیبانی کرده اند. در نهایت از همکاران خود در هیات مدیره قدردانی می نمایم، که در سرما و گرما با هزینه شخصی خود در جلسات هیات مدیره شرکت کرده و همیشه بدون هیچ منتی دیدگاه ها و حمایت های خود را در طبق اخلاص گذاشته و به جامعه حرفه ای تقدیم کرده اند. همکاری با این عزیزان که خود از تبار دانشمندان و خردمندان به شمار می روند، درس های زیادی را به من آموخت و در کنار این بزرگان یاد گرفتم که انسانیت هنوز زنده است و هستند کسانی که برای آبادانی این مرز و بوم حاضرند هر آنچه دارند را نثار کنند و در این راه باکی به دل راه نمی دهند.

خدایا چنان کن سرانجام کار

تو خشنود باشی  ما رستگار

محمد حسن زاده

دانشیار دانشگاه تربیت مدرس و رئیس انجمن ارتقای کتابخانه های عمومی ایران

۱۳۹۸-۴-۲۹ ۰۸:۴۵:۵۵ +۰۴:۳۰تیر ۲۶ام, ۱۳۹۸|یادداشت‌ها|۷ Comments

۷ نظر

  1. dayani تیر ۲۹, ۱۳۹۸ at ۱۱:۴۷ ق.ظ - Reply

    بااینهمه تلاش و اینهمه خوبی و اینهمه بازخوردهای مناسبی که طی این یکسال نسبت به این انجمن دیده ام، یقین دارم که در آِینده انجمن از پشتوانه های فکری و عملی قابل توجهی برخورد ار خواهد شد. به یقین همه کتابداران ایران زمین قدردان پیگیریهای مثبت شما و همکارانتان برای ارتقای جایگاه کتابخانه های عمومی ایران هستند. دیانی

    • محمد مرداد ۴, ۱۳۹۸ at ۹:۲۵ ب.ظ - Reply

      جناب دکتر دیانی از لطف شما ممنونم
      حضرتعالی الگوی ما در تلاش و پشتکار هستید
      با احترام
      حسن زاده

  2. رؤیا رحیمی باهوش تیر ۲۹, ۱۳۹۸ at ۴:۲۹ ب.ظ - Reply

    با عرض سلام و خدا قوت خدمت همه شما عزیزان
    یک سال زحمت و تلاش بی وقفه در راستای ارتقاء فرهنگ این مرزو بوم را خدمت همه شما عزیزان و علی الخصوص استاد فرزانه ام جناب آقای دکتر حسن زاده تبریک عرض می کنم و توفیق روز افزونتان را از خدای منان خواستارم .

    با احترام
    رؤیا رحیمی باهوش

  3. رؤیا رحیمی باهوش تیر ۲۹, ۱۳۹۸ at ۶:۱۸ ب.ظ - Reply

    با سلام و خدا قوت
    اولین سالگرد تشکیل انجمن رو خدمت شما بزرگواران صمیمانه تبریک عرض می کنم امیدوارم همچنان با انرژی در جهت ارتقای فرهنگ این سرزمین گام بردارید و تمام علاقه مندان به این عرصه از تجربیات اساتید بزرگوار انجمن بهره مند شوند .

    اکنون که همه بزرگان یک جا جمع هستند و دغدغه فرهنگ مردم و جامعه را دارند خواهشمند است ، در جهت حمایت از متولیان فرهنگ وافرادی که مستقیما” با اقشار مختلف مردم در کتابخانه ها مواجه حضوری دارند ( کتابداران ) ؛ اگر امکان دارد ، ممنون می شوم در مورد ایجاد انجمن صنفی کتابداران راهی پیدا کنید ؟

    با تشکر و احترام

    • محمد مرداد ۴, ۱۳۹۸ at ۹:۲۸ ب.ظ - Reply

      از لطف شما ممنونم
      انشا الله که بتوانیم با همدیگر به اهداف متعالی مورد نظر دست پیدا کنیم

  4. رضا خدادوست تیر ۳۱, ۱۳۹۸ at ۲:۳۱ ب.ظ - Reply

    با سلام خدمت استاد گرانقدر و اندیشمند خودم استاد حسن زاده
    امیداوارم زحمات شما در بین عموم مردم هم شناخته بشود و مردم به کتابدار احترام بذارند چه بچه خردسالی که به کتابخانه می آد تا پیرمرد و پیر زنش.

    • محمد مرداد ۴, ۱۳۹۸ at ۹:۲۶ ب.ظ - Reply

      از لطف شما ممنونم
      انشا الله با زحمات شما عزیزان منزلت کتابداران در بین مردم ارتقا خواهد یافت

درج نظر