تربیت، آذربایجان و کتابخانه‌های عمومی

//تربیت، آذربایجان و کتابخانه‌های عمومی

تربیت، آذربایجان و کتابخانه‌های عمومی

دکتر احمد شعبانی
عضو هیأت علمی و استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه اصفهان

آنچه از تعامل اعضای انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی ایران با همکاران و دوستداران این جمع صمیمی آشکار است مشارکت ذینفعان در توسعه‌ی اهداف راهبردی در مسیر و بطن کتابخانه‌های عمومی کشور است، به همین قرار یکی از جلسات ابتدایی هیأت مدیره به کوشش سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در سال گذشته در کنار مرقد مطهر حضرت ثامن‌الائمه (ع) انعقاد یافت که موجب برکت‌های ویژه‌ای شد، و هم اینک قرار است به کوشش دوستان نهاد کتابخانه‌های عمومی استان آذربایجان شرقی در آبان‌ماه ۱۳۹۸، این جمع در سرزمین مهر و آزادی گرد هم آیند؛ به همین مناسبت ضروری است کلامی از این مهد معارف‌گستر به میان آید تا جایگاه این خطه، از زبان یکی از دوستداران این مرز و بوم که در مناطق جنوبی و مرکزی کشور زیسته، عیان شود.

آذربایجان

آذربایجان از نخستین مناطق کشور در فهم آزادی و چگونگی کارهای جمعی در قرن اخیر بود، چه به دلیل مجاورت با سرزمینی اروپایی که بهره‌مند از امکانات وسیع فرهنگی و اجتماعی تلقی شده، و چه از این منظر که مراودات تجاری موجب دریافت و تعامل مطبوعی بین ایرانیان و سرزمین‌های همسایه شده بود. بر این قرار، پاره‌ای از روشنفکران ایرانی در رفت و آمد به تبریز و نواحی مجاور مانند مراغه، خوی، ماکو، و ارومیه به قسمی آمال و آرزوی خود را بر این پیکره‌ی زرین ابراز جسته، به مرور ضمن طبع آثار بی‌شمار خود به تأسیس مطبوعات متنوع و نهادهای متفاوت چونان مدارس نوین و کتابخانه‌های جدیده همت آوردند، از آن جمله است مرحوم محمد علی تربیت (۱۲۵۶-۱۳۱۸ هـ . ش) که از آزدی‌خواهان سرآمد و یاران مشروطه‌خواه مبارزان در صحنه بود که پس از آغاز جنگ جهانی اول به دلیل فراز و نشیب‌های سیاسی در داخل به برلین رفت و به کمیته نجات ایران پیوست و مدتی را در کتابخانه دانشگاه کمبریج به فهرست‌نویسی آثار فارسی همت آورد و چون آرامشی مجدد برقرار گردید به وطن رجعت کرد و مدتی را در گیلان و پس از آن در تبریز به خدمات دولتی و فرهنگی اهتمام آورد؛ از جمله اقدامات تربیت، تأسیس «کتابخانه و قرائت‌خانه عمومی معارف» در سنه‌ی ۱۳۰۰ هجری شمسی است که امروزه به نام آن پهلوان‌مرد آذری مسمی است و زمانی که از آذربایجان گفت‌وگو می‌شود، به نحو عیان و آشکاری اقدامات عدیده آن مرد ستوده و والامرتبه در رفع فقر فرهنگی در آغاز سده‌ی جاری تداعی می‌شود که چگونه تفکر و اندیشه‌ی برخی نیک‌کرداران در اعصار طنین‌انداز است که سواد و خواندن چاره‌ی روح والای مسالمت‌آمیز انسانی است. بر این اساس، هر چند دوست‌داران آذربایجان به دور از آن سرزمین در اکناف واقعی بوده، لیکن پاس خدمات آن مرد آزاده را برای تمامی دوران در ذهن دارند و اینکه که در آستانه صدمین سال تأسیس نخستین کتابخانه عمومی مدرن در کشور قرار داریم، امید است مراتب سپاس و مهر و محبت اهالی آن استان با بزرگداشت کوچکی از نام این مرد، قرین مغفرت الهی برای ایشان شود.

نحوه استناد به این صفحه:

شعبانی، احمد (۱۳۹۸ مهر، ۲۰). تربیت، آذربایجان و کتابخانه‌های عمومی [یادداشت وب سایت]. بازیابی شده از http://ipla.ir/?p=1853

۱۳۹۸-۷-۲۲ ۱۰:۱۰:۴۲ +۰۳:۳۰مهر ۲۰ام, ۱۳۹۸|یادداشت‌ها|۰ Comments

درج نظر