آینده علم اطلاعات و دانش‌شناسی و شایستگی‌های مورد نیاز دانشجویان رشته

//آینده علم اطلاعات و دانش‌شناسی و شایستگی‌های مورد نیاز دانشجویان رشته

آینده علم اطلاعات و دانش‌شناسی و شایستگی‌های مورد نیاز دانشجویان رشته

دکتر محمد حسن زاده مدیر گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تربیت مدرس روز دوشنبه مورخ ۱۳ ابان با حضور در گروه علم طلاعات و دانش شناسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و بازدید از بخش‌های مختلف گروه به ارائه سخنرانی در بابت آینده رشته علم اطلاعات و دانش شناسی پرداختند.

رئیس انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی با ارائه مقدماتی درباره هدف از این سخنرانی در دانشگاه شهید مدنی به صحبت در حول دغدغه دانشجویان پرداخت. وی خطاب به دانشجویان افزود: دانش جستن محدود به دانشگاه و صندلی نیست اما نشستن در دانشگاه و پشت این صندلی ویژگی این را دارد که اجبارا توفیق اجباری دارید که دانشجو باشید، اما اکنون این نعمت را درک نمی کنید در حالیکه افراد زیادی هستند که حاضرند هزینه زیادی پرداخت کنند و به این دوران برگردند. اما اکنون شما باید بدانید چگونه از این فرصت استفاده کنید و چگونه خود را برای آینده آماده کنید.

درکل دنیا یک مفهوم پذیرفته شده درباره منابع یک مجموعه وجود دارد و آن اینست که منابع انسانی ارزشمندترین منابع یک مجموعه هستند. ارزشمندترین سرمایه انسانی کسانی هستند که اکنون پشت این صندلی‌ها هستند. سرمایه‌های سازمان را به اصطلاح یقه Hبی و یقه طلایی می‌نامند.

یقه طلایی افرادی هستند که کارشان فکری است. جامعه در آینده از شما کمتر انتظار کار یدی دارد.به عبارتی هر کسی که کار مغزی دارد نیاز به نشستن پشت صندلی دارد. تعداد سال‌هایی که هر فرد تحصیل می‌کند ۲۲ سال است. شما دانشجویان علم اطلاعات و دانش شناسی به طور بالقوه و با پتانسیل جزو رده‌های بالای نیروی فکری هستید نیروی فکری در جامعه کارش هدایت و رشد و بالندگی جامعه است. اکنون در دنیا سیاست‌گذاری روی این هست که شماها را جذب کنند تا جزو نیروهای تاثیر گذار باشید.

مساله فرار یا مهاجرت مغزها مفاهیمی هستند که از پشت این صندلی‌ها می آید. اکنون عامل اصلی پیشرفت دیگر چرخ دنده‌ها، ماشین و منابع زیر زمینی نیست بلکه منابع انسانی است. شما نیروی انسانی جامعه هستید شما ارزشمندترین سرمایه کشور هستید. ویژگی دیگر شما این است که شما درحوزه اگاهی تحصیلی می‌کنید. شما تنها نیروی فکری نیستید نیروی فکری متفکران هستید اما به خودی خود ارزشمند نیستید ارزشمندی واقعی زمانی رخ می‌دهد که این ارزش بالقوه به ارزش بالفعل تبدیل گردد. شما می‌توانید ارزشمندترین ارزشمندها باشید.

این ارزشمندی دست شماست. اگر به حالت تشبیه بخواهیم مثال بزنیم این گونه است که چک‌های سفید در جامعه است و شما باید آن را بگیرید؛ فلذا یا شما مخرب خواهید بود و یا موثر. و این برعهده شما دانشجویان است که تصمیم بگیرید می‌خواهید مخرب باشید یا در قبال ۲۲ سال تحصیل نقشی را برای خود انتخاب کنید.

در زبان ساده اگر کسی توانست بعد از گرفتن مدرک کارشناسی ارشد خود را شاغل کند هزینه و خدماتی که در قبال تحصیل استفاده کرده است حلال است. کسی از دکتری فارغ التحصیل می‌شود اگر ۲ نفر غیر خود را استخدام کند حلال است. شماها ۲۲ سال از پول و هزینه مملکت استفاده می‌کنید و نباید منتظر دولت باشید تا شما را استخدام کند. دولت ۸۲ میلیون را باید مدیریت کند دولت تنها می‌تواند اساتید خوب، تچهیزات خوب، زیرساخت فناوری، حمل و نقل رایگان و … را برای شما آماده کند اکنون صادقانه باید از خودت بپرسید در طی ۲۳ سال دنبال چه بودید و چه چیزی کسب کرده اید؟

امروزه مشاغل تغییر کرده است. امروزه شرکت‌ها ۱۰۰ دلاری شده‌اند شرکت‌های مانند علی بابا، دیجی کالا، تپسی اسنپ و آمازون اینها دارای ساختمان‌های خیلی بزرگ نیستند بلکه مایه کار اینها اطلاعات است. عصر امروز دیگر متفاوت است. شما می‌توانید مشاغلی را ایجاد کنید که هیچ کس دیگری سرفصل‌های لازم را برای آن نمی‌خواند. شما دارای درسی مانند اقتصاد اطلاعات، مدیریت اطلاعات و مدیریت دانش هستید این درس‌ها تدوین شده‌اند تا شما عمل کنید. آینده روشن است ولی چراغ آن اکنون دست شماست. اکنون می‌خواهیم این را بررسی کنیم که چه شایستگی‌هایی باید داشته باشیم تا سازنده باشیم. باید توجه کنید مباحثی در رشته شما هست که صنعت محسوب می‌گردند. اینترنت، نشر، وب سایت، پایگاه اطلاعاتی این‌ها همه صنعت است. شما باید با استفاده از این مهارت‌های کسب شده در دوران تحصیل برای خود کاری را ایجاد کنید دولت اگر توانسته باشد فضا و زیر ساخت را برای تحصیل شما را فراهم کند وظیفه خود را به اتمام رسانده است.

آینده علم اطلاعات و شایستگی هایی که باید داشته باشیم:

در ابتدا باید توجه کرد رشته ما سه زمان را گذرانده است.

دوره قبل از کامپیوتر رومیزی

دوره قبل از اینترنت و بعد از کامپیوترهای روزمیزی

دوره بعد ازاینترنت

دوره قبل از کامپیوتر رومیزی

ویژگی‌های بارز این دوره در رشته شما عبارتند از:

حاکمیت کتاب و نشریه و اسناد، فهرست نویسی، مجموعه های منفرد، درون گرایی مفرط رشته

دوره دوم: دوره قبل از اینترنت وبعد از کامپیوتر رومیزی

ویژگی این نسل عبارت است از:

استانداردسازی کامپیوتر روزمیزی

استانداردسازی زبان کامپیوتری

یکپارچه‌سازی مجموعه‌ها

کتابدار به عنوان فناور موضوعی

اهمیت مهارت‌های جست و جو و آموزش کاربران و آموزش سواد اطلاعاتی

تلاش برای دسترسی به مجموعه

ارتباط با دانشکده‌های فنی

سامانه محوری به جای کتابخانه محوری

نسل سوم: دوره بعد از اینترنت

ویژگی‌های این نسل عبارتند از منابع چند رسانه‌ای، مخاطبان جهانی، کتابدار اجتماعی، تلاش برای توسعه دسترسی به خدمات سفارشی، خدمت به جامعه لذا طبق آن چه گفته شد اکنون محیط عملیاتی پیچیده‌ای برای متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی پدید آمده است.

این محیط دارای ۵ ویژگی است:

نیاز به منابع و بازیگران متنوع دارد، در این محیط هدف رفع شکاف دانشی انسان‌هاست کاری که متخصص اطلاعات انجام می‌دهد در این دوره بسیار متفاوت از دوره‌های پیشین است. چنان چه متخصص اطلاعات با محیط پیچیده کنار بیاید موفق خواهد شد. ویژگی دوم ظهور مشاغل نوین و ظهور رقبای متنوع است. در این دوره دیگر رقیب ما شرکت‌های تجاری از قبیل دیوار، شیپور، تپسی و اسنپ و … است که باید خود را برای رقابت با آن‌ها اماده کرد. در دوره جدید استخدام‌های روتین کاهش یافته و فناوری در حال تغییر سریع است.
این‌ها همه نیاز به شایستگی‌های جدید دارند. شایستگی برای ورود به بازارکار اکنون در چند حوزه رخ داده است که در ۴ حوزه قابل تقسیم بندی هستند.
۱٫ کتابخانه محور: ویژگی این حوزه استخدام در کتابخانه است. متخصصان حوزه می‌تواند با توجه به آگهی‌های استخدامی در کتابخانه‌های مورد نیاز استخدام شوند.
۲٫ سازمان محور: دیگر روش استخدام سازمان محور خواهد بود. رشته ما در کنار سایر رشته‌ها می‌تواند خدمت رسانی کند.
۳٫ پژوهش محور: باید توجه کرد اکنون شرکتهای موفق جهان مانند بنز و … درصدی از هزینه صنعت را در عرصه پژوهش صرف می‌کنند.این حوزه حوزه‌ای بکر برای دانش آموختگان رشته است.
۴٫ سامانه محور: در این حوزه دیگر کار یک متخصص اطلاعات استخدام در کتابخانه یاز سازمان نیست بلکه خودش مهارت‌های لازم را کسب کرده و کارآفرینی می‌کند. طراحی اپلیکیشن‌ها اکنون از سود آورترین مشاغل هستند که افراد می‌توانند با طی ساعاتی آموزش این مهارت را کسب کنند.

دانشجو باید یک شایستگی برای خود تعریف کند و به آن پاسخ دهد اگر پاسخ مثبت بود یعنی می‌تواند وارد حوزه‌های کاری شود. در این جا شایستگی مساوی با توانایی است؛ که در دوسته تقسیم‌بندی می‌شوند.

شایستگی‌های هسته شایستگی‌های مکمل

شایستگی‌های هسته آن دسته شایستگی‌ها هستند که باید به دست آورید و شایستگی‌های مکمل ان دسته شایستگی‌هایی هستند که جهت ارتقای مهارت‌ها باید کسب کرد.

سخن پایانی
سخن پایانی متوجه چند مساله است:

مسئولین: مسئولین باید به بازنگری سرفصل‌ها پرداخته و سرفصلی را آماده کنند که افراد را جهت ورود به بازکار شایسته باز بیاورد. در این حوزه لازم است تا نیاز سنجی دقیق صورت گرفته و به وزارت علوم اعلام گردد. خبر جدید برای گروه‌های اموزشی این است که دانشگاه‌ها می‌توانند با همکاری هم سرفصل تعریف کنند. اکنون دانشگاه شهید مدنی با همکاری دانشگاه تبریز می‌تواند سرفصل‌های جدیدی تعریف کند و آن را جهت تصویب به کمیته برنامه‌ریزی ودر نهایت به وزارت علوم تسلیم کند. باید توجه کرد که نیاز سنجی از دانشجو شروع می‌شود و مدیر گروه باید در تدوین سرفصل آن را معیار قرار دهد.

لزوم نوسازی آموزش‌ها: اکنون لازم است تا برنامه‌های توانمندسازی اساتید در قالب کارگاه آموزشی، فرصت مطالعاتی و .. در اختیار اساتید قرار گیرد تا ضمن کسب مهارت‌های بیشتر دانشجو را جهت احراز شغلی آماده بار بیاورد.

ابزار فناوری: اکنون روش‌های نوآورانه‌ای برای تدریس در دنیا (هلند، سوئد، کانادا و …) فراهم شده است که ان‌شالله در جلسه روز سه شنبه در دانشگاه تبریز مطرح خواهد شد. تا ابزارهای فناوری روزآمد نشوند نمی‌توان به جلو حرکت کرد.
لایه بعدی توانمندسازی دانشجو یا ایجاد گسترش بینش دانشجوست. باید بینش دانشجو وسیع شود بعد از آن نیاز به آموزش نیست. این آموزش می‌تواند از راه‌های مختلف مانند شرکت در دوره@های فرادرس یا طریق اینترنت کسب گردد. انجمن‌های علمی نقش مهمی در این بخش دارند. شماها باید از رئیس دانشگاه مطالبه کنید تا مراکز رشد برای شما راه‌اندازی کند.

ارتباط دهی با صنعت و جامعه
تبریز مهد صنعت خود جوش است. شما باید در با صنعت با کارخانه‌ها در ارتباط باشید تا درحوزه رشته خود موفق شوید.

 

گزارشگر: سرکار خانم مریم مقدمی

نحوه استناد به این صفحه:

حسن زاده، محمد (۱۳۹۸ آبان، ۱۳). آینده علم اطلاعات و دانش‌شناسی و شایستگی‌های مورد نیاز دانشجویان رشته {یادداشت وب سایت}. بازیابی شده از http://ipla.ir/?p=1935

۱۳۹۸-۸-۱۵ ۱۹:۵۷:۳۴ +۰۳:۳۰آبان ۱۳ام, ۱۳۹۸|اخبار|۰ Comments

درج نظر