پاتوق مقاله خوانی سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه‌های روستایی

//پاتوق مقاله خوانی سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه‌های روستایی

پاتوق مقاله خوانی سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه‌های روستایی

 هشتمین پاتوق مقاله خوانی و ششمین پاتوق مقاله خوانی مجازی انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی ایران روز چهارشنبه ۹ مهرماه ۱۳۹۹ ساعت ۲۰ در بستر مجازی اسکای روم برگزار شد.

 

 

 


در این نشست که با حضور زهرا معظمی، دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی به عنوان دبیر نشست، دکتر بهروز بیات عضو هئیت علمی و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد اسلامی و دکتر محمدرضا امیری عضو هئیت علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان به عنوان مهمان نشست برگزار شد. میلاد امینیان، رئیس اداره کتابخانه‌های عمومی شهرستان نهاوند به عنوان ارائه دهنده نشست، به بررسی سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه های روستایی پرداخت.زهرا معظمی، دبیر جلسه:

در ابتدای جلسه زهرا معظمی دبیر نشست، ضمن خوشامدگویی به حضار خلاصه‌ای از پاتوق‌های مقاله‌خوانی مجازی پرداخت و مهمانان جلسه و همکاران گروه پاتوق مقاله خوانی همدان را که این نشست به همت آنان برگزار گردید معرفی نمود. همچنین با اشاره به نزدیکی همایش ملی کارکردهای اجتماعی کتابخانه های عمومی از همه پژوهشگران و کتابداران دعوت کردند تا مقالات را تا تاریخ ۱۵ مهرماه ۹۹ به دبیرخانه همایش ارسال کنند. سپس به واکاوی موضوع جلسه پاتوق‌مقاله‌خوانی پرداخت و گفت: امروزه در تمام دنیا کتابخانه‌های عمومی از محلی برای انباشت و تبادل منابع اطلاعاتی به محلی برای تعاملات اجتماعی تغییر رویه داده‌اند و رسالت اجتماعی کتابخانه‌های عمومی که همان هم‌نوا بودن با نیازهای جامعه حوزه خدمتیشان است را به‌عنوان رسالت دیرین کتابخانه، که در برهه ای از زمان فراموش شده بیش از پیش مورد توجه قرار داده اند. از طرفی عدالت سلامت، یکی از اهداف غایی همه دولتهاست همچنین یکی از کارکردهای اجتماعی کتابخانه های عمومی عدالت اجتماعیست و عدالت سلامت هم در زیر مجموعه آن قرار دارد. و از آنجایی که کتابخانه های عمومی بستر بسیار خوبی برای تعاملات اجتماعی مسئولان با مردم و مردم با مردم است بسیار میتواند در حوزه گسترش عدالت سلامت در جامعه مفید و موثر عمل کند. از آنجایی که کتابخانه های روستایی تنها مرکز فرهنگی بعد از مساجد در روستاها هستند، مسئولیت اجتماعی آنها در برابر جوامع خود بیشتر و پررنگ تر است. از کلیدوا‍ژه های مهم حوزه کارکردهای اجتماعی کتابخانه های عمومی Community Engagement و Social Justice است که این مقاله به بررسی نقش مشارکت اجتماعی روستاییان در گسترش عدالت سلامت در بستر کتابخانه روستایی می پردازد. در پاتوق مقاله خوانی امشب گفتگو حول محور این سوالات پیش می رود:
۱٫ کتابخانه های روستایی و کتابداران آن چه نقشی در مشارکت اجتماعی در جامعه ایفا می کنند؟
۲.نقش کتابخانه های عمومی روستایی در افزایش اطلاعات سلامت چیست؟
۳.آیا توامندسازی کتابداران به عنوان عوامل تغییر بر جوامع روستایی تاثیر گذار است؟
۴.چالش های پیشرو کتابخانه های روستایی در راستای رسیدن به اهداف تعیین شده و مشارکت اجتماعی چیست؟
ارایه مقاله
در ادامه میلاد امینیان رئیس اداره کتابخانه های عمومی شهرستان نهاوند به ارائه مقاله ای با عنوان “سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه های روستایی” پرداختند. وی افزود کتابخانه‌های عمومی به عنوان مشاوران اطلاعات، و حامیان سواد، از دیرباز ترویج دهنده سواد اطلاعات سلامت از طریق برنامه‌های آموزشی، مشارکت‌ها و همکاری‌ها با سازمان‌های تامین کننده سلامت عمومی بودند. آن ها خدمات متعددی را در اختیار جمعیت های خاصی از کاربران، علی الخصوص افراد محروم و آسیب پذیر قرار می دادند. به کتابخانه های عمومی به چشم منابع اطلاعاتی قابل اعتمادی نگریسته می شود که تاثیر زیادی روی توانایی کاربران برای دستیابی به اطلاعات سلامت مورد نیاز بجا می گذارند کتابخانه های عمومی به منزله یکی از چند مکان و منبع مهمی تلقی می شوند که نیازهای سواد منحصر به فرد روستایی ، برای کاربرانی با توزیع جغرافیایی نامناسب را برآورده می کنند.
دکتر بهروز بیات، عضو هیئت علمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان:
چیستی عدالت همواره از سؤال های مهم در ذهن بشر بوده و هست که در طول سالیان متمادی پاسخ‌های بسیار متعدد و متنوعی در این خصوص ارائه گردیده‌است. با این حال متخصصان سلامت، بیشتر از این تعابیر برای توضیح عدالت در نظام سلامت استفاده نموده اند: هرگاه تفاوت در پیامدهای سلامت ناشی از عدم توازن قابل جبران در توزیع امکانات و در دسترسی گروههای مختلف اجتماعی و یا جوامع مختلف باشد بی عدالتی در سلامت رخ داده است. به عبارت دیگر عدالت در سلامت وقتی رخ می‌دهد که همه‌ی آحاد جامعه بتوانند سلامت کامل خود را حفظ کنند و وضعیت اقتصادی و اجتماعی آنها در میزان سلامت آنها تأثیری نداشته باشد. اما در بحث امشب ما مساله این است که این امر چرا و چگونه در کتابخانه‌های عمومی آن هم از نوع روستایی شکل میگیرد؟ جناب آقای امینیان بسیار پرتوان و جذاب مقاله مرتبط با بحث را ارائه نمودند، من هم مباحثی را در خصوص عدالت، سلامت و کتابخانه های روستایی آماده کرده بودم. آما ترجیح می‌دهم بحث را به صورت تعاملی پیگیری کنیم و بیشتر تجربه های زیسته خود را در محیط و ساختار بومی خودمان به اشتراک بگذاریم!
من از تاثیرگذاری کتابخانه ها در جامعه شروع میکنم، بنده بر این پندار استوارم که دوام و بقای کتابخانه ها به میزان تاثیرگذاری آنها در جامعه بستگی دارد. لذا فکر میکنم شعار اصلی نهاد باید “کتابخانه تاثیرگذار در جامعه” باشد. خب حالا کتابخانه ها چگونه میتوانند این امر را نهادینه کنند؟ اجازه دهید نگاهی بیندازیم به اسناد بالادستی! ابتدا سند چشم اندار ۱۴۰۴ مار در این سند مهم داریم که: ایران در افق چشم اندار ۱۴۰۴ کشوری توسعه‌یافته، با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، دارای فرصتهای برابر، توزیع مناسب درآمد، به دور از فقر، فساد و تبعیض و بهرهمند از محیط زندگی مطلوب، خواهد بود. به نظر بنده از کتابدارکتابخانه تا مدیر کتابخانه‌ و از مدبران کل استانها تا دبیرکل نهاد باید پیوسته این سند را در مقابل خود گشوده داشته باشند و ببینند هر یک چگونه می‌توانند در راستای مسؤولیت‌های اجتماعی خود، به این چشم انداز نزدیک شوند.
کتابخانه‌ها در تمام این موارد می‌توانند حضور فعال و پر رنگ و در نهایت تاثیرگذار داشته باشند. از برچیده شدن فقر مخصوصا در روستاها و مناطق کم برخوردار تا عدالت سلامت و داشتن فرصت های برابر و زندگی مطلوب. چون کتبخانه نهادی اجتماعیست و ارایه مشاوره‌های اطلاعاتی یکی از اصلی ترین وظایف امروز کتابخانه ها قلمداد می‌شود. از این رو و با لحاظ کردن آرمان “هر شهروندی اطلاعاتش” کتابخانه‌ها می‌توانند تاثیرگذاری مطلوبی در اتخاذ تصمیمات درست توسط مردم جامعه داشته باشند. چون تصمیماتی که بر پایه اطلاعات درست و کافی و در زمان مناسب اتخاذ میگردد یقینا تصمیات بهتری خواهند بود و زمانی که جامعه و مردمانش تاثیر این آگاهی رسانی مفید و مشاوره های اطلاعاتی را ببیند و درک کنند در یک چرخه مثبت مجددا سراغ کتاب و کتابدار و کتابخانه می آیند و دور ادامه خواهد داشت. با این اوصاف پیشنهاد میکنم همکران عزیز و کتابدران گرانقدر تجربه های زیسته خود را در این موارد به اشتراک بگذارند تا دیگر دوستان هم بتوانند در موقعیت های مشابه از آنها استفاده کنند.
مورد دیگری که با استناد به مقاله ارائه شده می‌توان پیشنهاد کرد استفاده از پژوهشهای کیفی مخصوصا روش نظریه زمینه ای یا نظریه برخواسته از داده ها برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی شاغل در نهاد است. باید بپذریم که دیگر زمان انجام پژوهشهای کلیشه ای و بررسی تاثیر این بر آن سپری شده و پژوهش هایمان هم باید کاربردی و به شدت تاثیرگذار در جامعه باشند.
دکتر محمدرضا امیری، عضو هیئت علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه علوم پزشکی همدان:
بحث عدالت اجتماعی و عدالت سلامت توجه به خدمات اجتماعی از سرفصل های توسعه پایدار محسوب می شود. چرا که وجود شهروندان سالم به لحاظ جسمی و روحی در هر جامعه ای از ارکان توسعه پایدار محسوب می شود دولتها هزینه های زیادی را صرف بهداشت و سلامت هر جامعه ای می کنند و این این هزینه ها می تواند با برنامه ریزی مناسب در جهت اطلاع رسانی سلامت به شهروندان کاهش پیدا کند. بنابراین علاوه بر سازمانهای مراقبت بهداشتی، سازمانها و نهاد های دیگری مثل کتابخانه های عمومی می تواند نقش مهمی در ارائه خدمات اطلاعات سلامت به ویژه مناطق روستایی و حاشیه شهرها که دسترسی آنها به منابع اطلاعاتی محدود است داشته باشد بنابراین کتابخانه های عمومی می بایست:
۱) در سازماندهی مجدد، نقش خدمات اطلاع رسانی سلامت را در ساختار سازمانی خود ایجاد و تعریف کنند
۲) اقدام به برگزاری نشستهای سلامت در کتابخانه های عمومی و روستایی در قالب پرسش و پاسخ با مشارکت کارشناسان بهداشتی نمایند.
بحث و تبادل نظر:
گفتنی است علاوه بر اعضای پاتوق مقاله‌خوانی همدان تعدادی از کتابداران، دانشجویان، اعضای هیئت علمی و اعضای هیئت مدیره انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی ایران در این پاتوق مقاله‌خوانی حضور داشتند و هاجر بیگی و سیده لادن هادئی به ارائه تجربیات خود پیرامون موضوع مقاله پرداختند.
لادن هادئی، کارشناس ارشد مدیریت اجرایی و از کتابداران روستایی استان همدان:
کتابخانه های روستایی از طریق برنامه های آموزشی، مشارکت و همکاری با سازمانهای تامین کننده مرتبط با با سلامت ترویج دهنده سواد اطلاعات سلامت هستند. همانطور که در مقاله اشاره شد دسترسی به اطلاعات لزوما به معنی درک اطلاعات نمی باشد. لذا کتابخانه های روستای با همکاری و مشارکت سازمانهای مرتبط متخصص و طرح های ابتکاری در برقراری سلامت در جوامع تاثیر گذارند که در این راه با چالشهایی ازجمله عدم وجود آگاهی عمومی، منابع و فضای محدود و بودجه مواجهند.
هاجر بیگی کتابدار کتابخانه عمومی فجر صالح آباد استان همدان:
«ضمن قدردانی از برگزارکنندگان سری نشست های علمی_تخصصی پاتوق مقاله خوانی به اهمیت آموزش در جهت دهی و توان افزایی کتابداران در راستای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی اشاره کرد و کتابداران را به الگو برداری از طرح های موفق اجرا شده در نقاط مختلف دنیا با هدف افزایش سواد اطلاعاتی عموم دعوت نمود. این کتابدار همچنین به اهمیت رشد فردی در بالا بردن ضریب نفوذ و تاثیر گذاری در اجتماع اشاره نمود و در ضروری ترین نیاز برای کتابداران را تلاش در راستای رشد فردی دانست. ایشان همچنین شرکت در سری نشست های پاتوق مقاله خوانی را فرصتی مغتنم در بازآموزی سواد اطلاعاتی کتابداران دانست».
دکتر محمد حسن‌زاده رئیس انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی ایران:
کتابخانه های عمومی تسهیلگران ارتقاء و تعمیق سواد اطلاعاتی شهروندان اعم از شهری و روستایی هستند. با توجه به تنوع نسبتا بالای زیرساخت های علمی و فرهنگی در مناطق شهری، نقش کتابخانه های عمومی می تواند بی بدیل باشد. از سوی دیگر، جامعه روستایی یک جامعه به هم پیوسته و منسجم هست که در صورت وجود مراکزی برای اشاعه دانش، جریان منقابل دانش با سرعت بیشتری شکل می گیرد. اما رسیدن به این مهم نیازمند تغییرات جدی در سطح نگرش، دانش و رفتارهاست که البته نگرش از همه سخت تر است. در صورت برنامه ریزی درست، یک کتابخانه در یک روستا زودتر از مناطق شهری به مرکزیت اجتماعی تبدیل می شود و بازدهی سرمایه گذاری در کتابخانه های روستایی می تواند بالاتر از مناطق شهری باشد. هزینه کرد در مجاری و محمل های فرهنگی روستاها را باید به عنوان سرمایه گذاری درازمدت برای جلوگیری از مهاجرت روستائیان و نقش آفرینی آنها در فرایند تولید و آبادانی کشور قلمداد کرد. تاخیر در توجه به مسائل فرهنگی روستاها، آسیب های جدی به کل کشور به ویژه شهرها و کلان شهرها وارد خواهد کرد و حاشیه شهرها را به محلی برای بروز آسیب های روزافزون تبدیل خواهد کرد.

۱۳۹۹-۷-۲۶ ۲۲:۵۷:۰۰ +۰۳:۳۰مهر ۲۱ام, ۱۳۹۹|اخبار|۰ Comments

درج نظر