به بهانه ۱۵ هم مهر ماه؛ زادروز دوستی که دیگر در میان ما نیست!

//به بهانه ۱۵ هم مهر ماه؛ زادروز دوستی که دیگر در میان ما نیست!

به بهانه ۱۵ هم مهر ماه؛ زادروز دوستی که دیگر در میان ما نیست!

سرکارخانم زهرا معظمی

کارشناس واحد پژوهش و آموزش نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی

 

 

خطای پزشکی: علل بروز و راهکار پیشنهادی برای کاهش آن

همیشه با نزدیک شدن به زادروز تولد یک عزیز، کلی ذوق و شوق داریم که چه هدیه‌ای به دوست یا عزیز خود بدهیم تا بتوانیم او را خوشحالش کنیم و دین دوستیمان را ادا کنیم…

اما این‌بار برای من این تولد و هدیه رنگ و بوی دیگری داشت… ۱۵ مهر ماه زاد روز دوستی است که دیگر در میان ما نیست… ۲۱ آذر ماه سال گذشته خطای پزشکی جان را از او، و او را از ما گرفت! و من با شروع مهر ماه تشویشم بیشتر شد که امسال چطور باید به این دوست عزیزم تبریک بگویم و دین دوستی‌ام را ادا کنم. به همین علت این نوشتار بهانه‌ای شد برای این مطلب.

سرکار خانم دکتر سیده منصوره حسینی‌شعار (رئیس کتابخانه مرکزی امام رضا (ع) همدان و مدرس دانشگاه) متولد ۱۵ مهر ۱۳۶۰ در روز ۲۱ آذر ماه ۱۳۹۷ یک روز پس از تولد اولین فرزندش با تزریق داروی اشتباه در بیمارستان بوعلی همدان زندگی را بدرود گفت و پای در سفر بی‌بازگشت گذاشت. با یک خطا جان یک انسان گرفته شد، چندین خانواده داغدار شدند، پسری که آغوش مادر به خود ندید و مردی که یک شبه پیر شد! جامعه کتابداری کشور از وجود یک پژوهشگر فعال و علاقمند محروم شد و اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان همدان، یکی از مدیران توانمند خود را از دست داد! و مراجعان کتابخانه خردسال، کودک، نوجوان، جوان و سالخورده که همه، زمانی عادت به دریافت مشاوره از خانم دکتر حسینی‌شعار داشتند دیگر از این امکان محروم شدند!

مورد سرکار خانم دکتر سیده منصوره حسینی‌شعار یک مورد از بیشمار خطای پزشکی است که در گوشه‌گوشه‌های بیمارستان‌ها و مراکز درمانی این سرزمین رخ می‌دهد.

از طرفی افرادی که عزیزان خود را به‌علت قصور و خطای پزشکی از دست می‌دهند درد و رنج مضاعفی را متحمل می‌شوند. از یک طرف، دچار شوک ناشی از مرگ غیرمنتظره و ناگهانی عزیز خود هستند، از طرفی خشمگین ظلمی هستند که در حقِ حقوق انسانی عزیزشان روا  شده و از آنجایی که اکثر پزشکان و کادر درمان هم بروز خطا و قصور را از سمت خود کتمان می‌کنند درد و رنج و خشم بازمانده‌های متوفی بیش از پیش افزون شده و این بازماندگان عزیز از دست داده حتی فرصت سوگواری نمی‌یابند و درگیر پیچ و خم پیگیری شکایت خود از مراجع قانونی می‌شوند و پس از پیگیری‌های بسیار، در آخر هم جوابی درخور دریافت نمی‌کنند و در اغلب اوقات جوابی می‌شوند که مانند نمکی است که بر زخم تازه، پاشیده شده باشد. به عنوان مثال یکی از پاسخ‌های متداول اینچنین است: «۱۰ درصد خود بیمار مقصر است و ۲۰ درصد پزشک بقیه هم مربوط به تیم پرستاری و بیمارستان است که شما از ایشان شکایتی نکرده‌اید»!

به‌راستی چرا چنین می‌شود، پزشکی که رسالتش شفابخشی و نجات جان انسان‌هاست چه می‌شود که این چنین سفیر مرگ می‌شود؟ قصور پزشکی ریشه‌های روان‌شناختی، جامعه‌شناختی و زیست‌شناختی متعددی دارد. یا شاید هم ریشه در دید برخی پزشکان ما به پزشکی دارد. آیا پزشکی یک فن، حرفه یا کسب‌وکار است یا نه، پزشکی رسالتی پیامبرگونه دارد و قرار است پزشکان پیام‌آوران سلامتی در جامعه باشند و شأن پزشکی بالاتر از این است که به آن به چشم یک کسب‌وکار نگاه کرد.

با جستجوی ساده در اینترنت انبوهی از خطاهای پزشکی نمایان می‌شود که اغلب در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرند:

  • تشخیص یا درمان اشتباه یا ناکافی؛
  • انجام عمل جراحی روی موضع نادرست؛
  • دریافت غذای غیر‌رژیمی در بیمارستان، زمانی که بیمار باید رژیم خاصی را رعایت کند؛
  • دریافت یا مصرف داروی اشتباه یا دُز نادرست؛
  • خطا در تشخیص یا جواب آزمایش؛
  • درک نادرست دستورات پزشک که به انجام کاری نادرست منجر شود؛
  • تجهیزات پزشکی تنظیم‌نشده یا خراب.

اما علت بروز این خطاها چه می‌تواند باشد؟ بی‌دقتی، خستگی به دلیل تعداد بالای جراحی در یک روز؟ گاهی هم شاید فراموشی علت خطا و تجویز نادرست باشد. به هر حال، پزشک هم یک انسان است و به خاطرسپاری اطلاعات داده‌های مربوط به همه بیماران و شرایط خاص آن‌ها شاید مقدور نباشد! در چنین شرایطی چه باید کرد؟ آیا باید دست روی دست گذاشت و شاهد این بود که هر روز یکی از سرمایه‌های این مملکت، بر اثر این قصور از دست برود و به گفتن «تأسف‌آور است، اما به هر حال خطای پزشکی غیرقابل کنترل و مسئله‌ای طبیعی است» اکتفا کنیم! و این چرخه معیوب همین‌طور ادامه یابد.

نقش کتابخانه‌های عمومی در این مورد چه می‌تواند باشد؟ آیا نمی‌توان برنامه‌ای برای کاهش این خطاها تمهید کرد؟ به نظر می‌رسد با توجه به کارکردهای اجتماعی کتابخانه‌های عمومی و رسالت یادگیری مادام‌العمر که بر عهده ایشان است کتابخانه‌های عمومی در آگاهی‌بخشی در این زمینه می‌توانند تأثیرگذار باشند. به همین علت موارد ذیل پیشنهاد می‌گردد:

طرح پیشگیری از بروز خطای پزشکی:

  • استفاده از پرونده سلامت الکترونیک برای بیماران؛

تصمیم‌گیری در پزشکی فرایند پیچیده‌ای است که به توانایی انسان در به‌خاطر سپردن ، به‌یاد آوردن و تحلیل مقادیر بسیار داده‌، حساسیت‌های دارویی و… بستگی دارد و در اکثر موارد دیده شده که پزشک، حساسیت دارویی و شرایط خاص بیمار را می‌داند اما فراموش می‌کند. در چنین شرایطی سیستم‌های فناوری اطلاعات می‌توانند در ارائه اطلاعات مربوطه به پزشک در هنگام تصمیم‌گیری بسیار کمک‌کننده باشند و شکاف “دانستن-عمل” را کاهش دهند.

  • استفاده از تیم پزشکی به جای یک پزشک؛
  • حضور پزشک تا چند ساعت بعد از عمل جراحی بر بالین بیمار؛
  • تشکیل واحد سلامت‌یار در کتابخانه‌های عمومی و بیمارستان‌ها:

تیمی متشکل از حقوق‌دان، کادر درمان و کتابدار، آموزش حقوق بیمار و مفادی که قبل از عمل جراحی بیمار و همراهان وی باید امضا کنند را در کتابخانه‌های عمومی آموزش دهند.

امیدواریم با اجرایی‌نمودن و توجه به موارد بالا و سخت‌گیری بیشتر در آموزش پزشکی و بازآموزی آن شاهد کاهش چشمگیر خطای پزشکی و فوت و نقص عضو مترتب با آن باشیم.

نحوه استناد به این صفحه:

معظمی، زهرا (۱۳۹۸ مهر، ۱۵). به بهانه ۱۵ هم مهر ماه؛ زادروز دوستی که دیگر در میان ما نیست! [یادداشت وب سایت]. یازیابی شده از http://ipla.ir/?p=1825.

۱۳۹۸-۷-۱۶ ۱۳:۳۰:۱۴ +۰۳:۳۰مهر ۱۵ام, ۱۳۹۸|یادداشت‌ها|۰ Comments

درج نظر