خدمات محلی و گروه های خاص

//خدمات محلی و گروه های خاص
خدمات محلی و گروه های خاص۱۴۰۰-۸-۱۸ ۱۷:۲۸:۳۷ +۰۳:۳۰

اهداف کارگروه 

  • ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی در بین جوامع محلی و گروه‌های خاص
  • کمک به غنی سازی اوقات فراغت در جوامع محلی و گروه‌های خاص
  • کمک به آموزش مادام‌العمر در جوامع محلی و در بین گروه‌های خاص
  • کمک به توسعه عدالت اجتماعی به ویژه در مناطق محروم
  • توجه به نیازهای خاص جوامع محلی و گروه‌های خاص

اخبار کارگروه

نشستی تحت عنوان کتابخانه‌های روستایی در شیراز به مورخ ۲۱ ام مهر ماه ۱۳۹۸ برگزار شد که رئیس انجمن علمی کتابخانه‌های عمومی ایران سخنرانی با عنوان “ایجاد دسترسی به دانش در روستاها” داشتند برای دریافت فایل سخنرانی دکتر حسن زاده اینجا کلیک کنید.

بیانیه کارگروه

زندگی در جامعه ایران به شکل شهری، روستایی و عشایری است، علاوه بر این گروه‌های خاص نظیر نابینایان، ناشنوایان، زنداینیان، معلولین، نوسوادان و … نیز باید مورد توجه کتابخانه‌های عمومی باشند. مطابق سرشماری سال ۱۳۹۵ هجری‌شمسی مرکز آمار ایران، ۲۶ درصد از جمعیت کشور در مناطق روستایی و بیش از یک میلیون و دویست هزار نفر به صورت عشایری زندگی می‌کنند. نیازهای متفاوت جوامع محلی و همچنین در بین گروه‌های خاص توجهی جداگانه و ویژه را می‌طلبد. این نیازها از روستایی تا روستای دیگر، در مناطق مختلف عشایری و در بین گروه‌های خاص نیز تفاوت‌هایی دارد. کتابخانه به عنوان پایگاه فرهنگی روستا، منطقه عشایری و برای گروه‌های خاص؛ حتی در برخی موارد به عنوان تنها پایگاه فرهنگی، به مردم خدمات ارائه می‌نماید.

کتابخانه‌های روستایی در زمره وظایف و کارکردهای مروجان کشاورزی و خانه‌داری در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی و کمیته‌های فرهنگی وزارت جهاد سازندگی در سال‌های پس از این انقلاب محسوب می‌شده‌اند. پس از ادغام وزارت جهاد سازندگی و وزارت کشاورزی در ۱۳۷۹، حوزه فعالیت وزارتخانه جهاد کشاورزی نیز تغییر کرد و کتابخانه‌های روستایی در حاشیه قرار گرفتند. پس از آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برخی از این کتابخانه‌ها را در ذیل حمایت خود قرار داد. همچنین کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز به صورت محدود، خدماتی را به روستاییان ارائه نمود. هم‌زمان با تأسیس نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در سال ۱۳۸۲، کتابخانه‌های عمومی زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به این نهاد واگذار شد و امور مربوط به تمامی کتابخانه‌ها از جمله کتابخانه‌های روستایی توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اداره می‌‌شود. در حال حاضر از ۲۵۳۳ کتابخانه نهادی، ۶۷۳ کتابخانه یعنی معادل ۶/۲۶ درصد کتابخانه‌های نهادی در روستاها قرار دارند. همچنین تعداد ۲۶ باب کتابخانه سیار، به شهرها و روستاها خدمات رسانی می‌نمایند.

در قانون تأسیس کتابخانه‌های عمومی کشور تشکیل انجمن کتابخانه‌های عمومی روستا هم راستا با انجمن‌های استان، شهرستان، شهر؛ هدایت فعالیتهای آن را از زمره وظایف و اختیارات هیات امنای نهاد کتابخانه‌های عمومی دانسته اما در ماده ۵ که منابع مالی را برای اداره امور دبیرخانه هیات امنا انجمن‌ها و کتابخانه‌های عمومی تعیین کرده است، کتابخانه‌های عمومی از درآمدهای حاصله از موضوع ماده ۶ قانون بهره‌ای نمی برند. به همین منظور تامین محل اعتبار دیگری برای کتابخانه‌های روستایی ضروری به نظر می‌رسد.
مطابق بند ث ماده ۹۲ قانون برنامه ششم توسعه، دولت مکلف است تمهیدات لازم رانسبت به توسعه فرهنگ کتابخوانی با اولویت کتابخانه‌های روستایی در مناطق کمتر توسعه‌یافته، بر اساس طرح آمایش سرزمین و نیازهای منطقه‌ای با رویکرد تشویق و جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تعاونی در تولید کتاب و محصولات فرهنگی و سایر کالاهای فرهنگی و هنری فراهم کند و تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه با نرخ رشد سالانه پنج درصد (%۵) مطابق قانون بودجه سنواتی نسبت به وضعیت موجود در طول اجرای قانون برنامه اقدام نماید.
جمعیت روستایی کشور ۲۰۶۱۹۰۰۷ نفر است که این جمعیت در بیش از ۶۲۰۰۰ آبادی زندگی می‌کنند. که توزیع آن به شرح جدول شماره ۱ است:
جدول ۱٫ فراوانی و درصد جمعیت آبادی و تعداد آبادی‌های کشور مطابق سرشماری سال ۱۳۹۵ هجری‌شمسی

ردیف جمعیت آبادی تعداد آبادی درصد
۱ بیش از ۵۰۰۰ نفر ۱۸۸ ۰۳/۰
۲ بین ۲۵۰۰ تا ۴۹۹۹ نفر ۸۵۷ ۴/۱
۳ بین ۱۰۰۰ تا ۲۴۹۹ نفر ۳۷۵۷ ۶/۰
۴ بین ۵۰۰ تا ۹۹۹ نفر ۶۰۹۹ ۸/۹
۵ بین ۱۰۰ تا ۴۹۹ نفر ۲۲۹۵۶ ۹/۳۶
۶ بین ۵۰ تا ۹۹ نفر ۸۴۶۳ ۶/۱۳
۷ کمتر از ۵۰ نفر ۱۹۹۶۴ ۱/۳۲

جامعه عشایری کشور نیز جمعیتی بالغ بر یک میلیون و دویست هزار نفر را شامل می‌شود.

ضرورت توجه به گروه‌های خاص در همه زمان‌ها به عنوان جزیی از جامعه اهمیت دارد. معلولین در تمامی نقاط جهان بخشی از جمعیت بوده و حق برخورداری از امکانات عمومی را دارند. کتابخانه‌های عمومی نیز مانند سایر نهادهای اجتماعی باید در راستای اهداف خود، برای رفع نیازهای اطلاعاتی این گروه تلاش کند. گروه‌های خاص شامل نابینایان، ناشنوایان، زندانیان، نوسوادان و… می‌شود که امکان استفاده از کتاب‌ها و سایر منابع کتابخانه ای به شکل معمول را نداشته یا دسترسی مناسب ندارند.

دبیر کارگروه 

آقای دکتر روح الله منوچهری
آقای دکتر روح الله منوچهریمسئول کارگروه کتابخانه‌های روستایی و عشایری
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس
خانم افسانه مظفری
خانم افسانه مظفری عضو کارگروه
کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی
خانم سمیه رمضانی هوشمند
خانم سمیه رمضانی هوشمند عضو کارگروه
کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی
آقای عبدالحکیم بهار
آقای عبدالحکیم بهارعضو کارگروه
فوق دیپلم روابط عمومی
خانم زهرا نیکدل
خانم زهرا نیکدل عضو کارگروه
دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی
خانم راحله شبان سروستانی
خانم راحله شبان سروستانیعضو کارگروه
کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی
خانم زهرا جمشیدی
خانم زهرا جمشیدیعضو کارگروه
کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی